O mnie
Publikacje
Choroby
Częste pytania
Ciekawe linki
Gabinet
Zgłoś sugestie

szukaj
Szukaj

Gabinety

Kowale
ul. Staropolska 32 b

Kościerzyna
ul. Tetmajera 2A
O mnie Publikacje Choroby Częste pytania Gabinet
Publikacje - Chirurgiczne leczenie chorób gruczołu ...

Chirurgiczne leczenie chorób gruczołu krokowego (prostaty)

Gruczoł krokowy (prostata) leży pod pęcherzem moczowym. Otacza on cewkę moczową w jej początkowym (wychodzącym z pęcherza moczowego) odcinku. Jego rola polega na produkcji wydzieliny będącej składnikiem nasienia, niezbędnej do podtrzymania przy zyciu męskich komórek rozrodczych (plemników). Prostata jest obecna nawet u dziecka płci męskiej jednak wraz z wiekiem zaczyna się powiększać. Zmiany widoczne pod mikroskopem zaczynają być w niej widoczne już w trzeciej dekadzie życia. W czwartej i piątej dekadzie rozrost gruczołu może być tak wyraźny, że stanowi przeszkodę w swobodnym przepływie moczu przez cewkę moczową. Zazwyczaj przyczyną jest rozrost tak zwanej strefy przejściowej gruczołu krokowego zaliczany do łagodnego rozrostu. Czasem jednak powodem dolegliwości może być pojawienie się w gruczole krokowym komórek nowotworowych. Obydwa te schorzenia mogą dawać bardzo podobne dolegliwości. Zaliczamy do nich przede wszystkim: osłabienie strumienia moczu, częstsze opróżnianie pęcherza moczowego (nagłomocz), konieczność nagłej potrzeby oddania moczu (parcia naglące), uczucie nie w pełni opróżnionego pęcherza moczowego, czy wreszcie konieczność oddawania moczu w nocy (nocturia). Ból i krew w moczu są rzadkimi objawami, dlatego pojawienie się tych wcześniej wymienionych powinno skłonić mężczyznę do poddania się badaniu urologicznemu.

Badaniem, które rozstrzyga o rodzaju powiększenia prostaty (nowotwór czy łagodny rozrost) jest biopsja. Polega ona na pobraniu kilku lub kilkunastu próbek z gruczołu. Wykonuję się ją pod kontrola ultrasonografii przezodbytnicznej (TRUS). Podkreślić należy, że samo badanie swoistego antygenu sterczowego (PSA), TRUS, czy badanie palcem przez odbytnicę są jedynie wskaźnikami ukierunkowującymi urologa. Nawet tak precyzyjne badania jak tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny nie są w stanie ani rozpoznać ani wykluczyć raka gruczołu krokowego.

Po stwierdzeniu przez urologa powiększenia prostaty utrudniającego oddawanie moczu zapada decyzja o rodzaju leczenia. W przypadkach znacznego osłabienia strumienia moczu, nie pełnego opróżniania pęcherza, infekcji, tworzenia się kamieni w pęcherzu moczowym lub powstawania tzw. uchyłków pęcherza (coś w rodzaju przepukliny dotyczącej pęcherza moczowego) powinna zapaść decyzja o leczeniu chirurgicznym. W przypadku łagodnego rozrostu gruczołu krokowego polega ono na usunięciu nadmiaru tkanki utrudniającej odpływ moczu. Dotyczy to okolicy obejmującej cewkę moczową i powodującej jej ucisk. Nie usuwa się całej prostaty, pozostawiając jej część zewnętrzną tworzącą tzw. „torebkę chirurgiczną”. Aby w sposób obrazowy przedstawić ten problem można by prostatę przyrównać do mandarynki gdzie częścią usuwaną jest miąższ, a pozostawianą biała i pomarańczowa część skórki. Ponieważ nerwy od których zależy prawidłowy wzwód (sztywność) prącia przebiegają na zewnątrz torebki chirurgicznej ( w naszym przykładzie w obrębie pomarańczowej części skórki), operacje wykonywane z powodu łagodnego rozrostu prostaty nie powinny zaburzać wzwodu. Wykonywane są one także w pewnej odległości o mięśnia zwieracza zewnętrznego cewki moczowej (odpowiedzialnego za trzymanie moczu) więc i powikłania w tym zakresie należą do rzadkości.

Inaczej przedstawia się sprawa chirurgicznego leczenia raka gruczołu krokowego. Tu dla zapewnienia tzw. „jałowości onkologicznej” , to znaczy usunięcia wszystkich komórek nowotworowych trzeba usunąć cały narząd (naszą przykładową mandarynkę wraz ze skórką). Wiąże się to z możliwości uszkodzenia nerwów odpowiedzialnych za potencję, a w niektórych przypadkach także uszkodzeniem mięśnia odpowiedzialnego za trzymanie moczu.

Klasyczne operacje wykonywane w przypadkach łagodnego rozrostu gruczołu krokowego polegają na dotarciu do torebki chirurgicznej, jej otwarciu i wyłuszczeniu gruczolaka. Gojenie rany następuje poprzez „nadpełzanie” śluzówki pęcherza w obręb loży. Aby przyspieszyć proces gojenia przez kilka dni po operacji w pęcherzu pozostawiony jest cewnik.

Ten sam efekt leczniczy można osiągnąć wykorzystują techniki tzw. chirurgii małoinwazyjnej. Klasycznym przykładem jest tu przez ewkowa elektroresekcja prostaty (angielski skrót TURP). Po raz pierwszy wykonana w 1926 r. w USA obecnie jest „złotym standardem” w chirurgicznym leczeniu BPH. Zabieg wykonywany jest zazwyczaj w znieczuleniu podpajęczynówkowym (od pasa w dół). Przez cewke moczwą wprowadza się do pęcherza instrument optyczny pozwalający pod kontrola wzroku przy pomocy pętli elektrycznej wycinać fragmenty prostaty zamykające światło cewki moczowej. Granica cięcia jest torebka chirurgiczna. Zabieg ten jest więc dokładnym odtworzeniem chirurgii otwartej. Podstawa do kwalifikacji do jednego lub drugiego sposobu leczenia jest wielkości gruczołu.

Filmy ilustrujące technikę zabiegu TURP  

 

 

Film nr 1. Ocena wylądu pęcherza i prostaty. Widoczny uchyłek pęcherza (następstow utrudnienia odpływu moczu.

film 1

 

Film nr 2. Zabieg elektroresekcji. Polega na wycinaniu przerośniętej części gruczołu przy pomocy pętli z przepływającym przez nią prądem.

film 2

 

Film nr 3. Końcowe fragmenty zabiegu. Zamykanie krwawiacych naczyń

film 3

 

W przypadku objętości prostaty przekraczającej 80-100 ml wykonywany jest tradycyjny zabieg chirurgiczny. Związane jest to z czasem trwania elektroresekcji. Przedłużanie go ponad 60 minut zwiększa ryzyko wchłaniania do krwioobiegu płynu płuczącego zapewniającego widoczność podczas zabiegu. Następstwem tego może być niebezpieczne dla chorego uszkodzenie (pękanie) krwinek czerwonych.

Podkreślić jednak trzeba, że zarówno w zakresie tradycyjnej chirurgii „otwartej” jak i TURP poczyniono istotne postępy. W latach 40 tych pobyt w szpitalu po operacji prostaty nie rzadko dochodził do 2 miesięcy! Obecnie cewnik usuwany jest w 5-7 dobie, a następnego dnia chory wychodzi do domu. Po zabiegu elektroresekcji cewnik utrzymywany jest od 1 do 3 dni po zabiegu, a całkowity czas pobytu w szpitalu rzadko przekracza 4-5 dni.

Jeszcze krótszy może być czas pobytu chorego operowane z wykorzystaniem energii emitowanej laserem. Tu jednak problemów jest kilka. Technologia ta jest na razie kosztowna. Sposobów emisji wiązki światła laserowego jest kilka. W większości z nich tkanka prostaty ulega zniszczeniu. Nie ma zatem materiału do oceny czy nie zawierała komórek nowotworowych. Technologia ta ma szansę w przyszłości zastąpić TURP, na razie jednak udoskonalany na przykład o elektrody odparowujące tkankę (a więc zmniejszające krwawienie) lub pozwalające na cięcie w środowisku soli co zmniejsza wspomniane wcześniej ryzyko pękania krwinek TURP, jest nadal „złotym standardem” operacyjnego leczenia BPH.

 

Chirurgiczne leczenie raka gruczołu krokowego – radykalna prostatektomia (RP)

 

RP jest to zupełnie inna jakościowo operacja niż opisywane powyżej zabiegi wykonywane w przebiegu BPH. Polega ona na całkowitym usunięciu prostaty wraz z pęcherzykami nasiennymi, odcięciu jej od cewki moczowej (tuż w pobliżu mięśnia zwieracza cewki moczowej) oraz od pęcherza moczowego. Następnie trzeba wąski otwór cewki moczowej połączyć z szerokim powstałym po odcięciu prostaty od pęcherza. Dodatkowo prostatę trzeba oddzielić od odbytnicy co także stwarza możliwość uszkodzenia tego narządu. Z drugiej strony chirurgiczne usunięcie gruczołu krokowego to możliwość całkowitego wyleczenia, uzyskania PSA w zakresie 0 co umożliwia precyzyjne monitorowanie przebiegu choroby.

 

2008-07-01